موسسه نساجی امروز علوم و فناوری نساجی و پوشاک 2151-7162 14 4 2026 01 15 Eco-Friendly Dyeing of Cotton Fabric with Anthocyanins Extracted from Red Cabbage: Optimization of the Extraction Process and Comparative Evaluation of Natural and Metallic Mordants رنگرزی پارچه پنبه با آنتوسیانینهای استخراج شده از کلم قرمز: بهینه‌سازی فرآیند استخراج و مقایسه عملکرد دندانه‌های فلزی و طبیعی 1 17 240800 10.22034/jtst.2025.240800 FA مجید طهرانی دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران کیمیا خلیلی سامانی دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران Journal Article 2025 07 31 <span style="font-size: 8.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin';">In this study, anthocyanins extracted from red cabbage were employed as natural dye for dyeing cotton fabrics. To optimize the dye extraction process, a factorial experimental design was applied to investigate the effects of three independent variables: extraction solvent (distilled water, ethanol, methanol, citric acid, and sodium hydroxide), extraction temperature (40°C, 60°C, and 90°C), and extraction time (1, 2, and 4 hours). After analyzing the color strength (K/S) of dyed cotton fabrics obtained from each extract, the optimal extraction condition was identified. Subsequently, the extract obtained under optimal conditions was used for dyeing in the presence of both metallic mordants (tin and aluminum) and natural mordants (pomegranate rind and sumac). The results revealed that all three parameters, solvent type, extraction time, and extraction temperature, significantly influenced the color strength, hue, and chroma of the dyed fabrics. The best result in terms of color strength (1.96) was achieved using ethanol as a solvent, at 60°C and an extraction duration of 2 hours. Among the used mordants, tin provided the highest color strength (1.96) and color saturation (21.03), while the natural mordants, pomegranate rind and sumac (rhus), yielded warmer and more varied hues, along with superior light fastness (up to grade 6). The light fastness of the samples mordanted with tin and aluminum ranged from grade 4 to 4-5. Also, the results showed that all mordanted samples exhibited very good wash fastness (grade 4 to 4-5). <span lang="FA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">در این مطالعه، آنتوسیانین‌های استخراج‌شده از کلم قرمز به عنوان رنگزای طبیعی برای رنگرزی پارچه‌های پنبه‌ای مورد استفاده قرار گرفت. به‌منظور بهینه‌سازی فرآیند استخراج، آزمایش‌ها بر اساس طراحی فاکتوریل انجام گرفت و تأثیر سه متغیر مستقل شامل نوع حلال (آب مقطر، اتانول، متانول، اسید سیتریک و هیدروکسید سدیم)، دمای استخراج (۴۰، ۶۰ و ۹۰ درجه سانتی‌گراد) و زمان استخراج (۱، ۲ و ۴ ساعت) بررسی شد. پس از تحلیل نتایج قدرت رنگی در پارچههای پنبه‌ای رنگرزی شده با این عصارهها، شرایط بهینه استخراج تعیین شد. آنگاه از عصاره استخراج شده در شرایط بهینه برای رنگرزی در حضور دندانه‌های فلزی (قلع و آلومینیوم) و طبیعی (پوست انار و سماق) استفاده شد. نتایج نشان دادند که هر سه پارامتر نوع حلال، زمان استخراج و دمای استخراج به طور معناداری بر قدرت رنگی، فام و اشباع رنگ تأثیرگذار هستند. بهترین نتیجه قدرت رنگی (96/1) با استفاده از حلال اتانول در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد و زمان ۲ ساعت حاصل شد. هم<span lang="FA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi;">چنین در بین دندانههای بهکار برده شده، دندانه قلع بیشترین قدرت رنگ (96/1) و اشباع رنگ (03/21) را فراهم کرد، در حالیکه دندانه‌های طبیعی پوست انار و سماق، با ایجاد فام‌های گرم و متنوع، ثبات نوری بالاتری (تا درجه ۶) از خود نشان دادند. ثبات نوری، نمونههای دندانه داده شده با قلع و آلومینیوم در محدوده 4 تا 5-4 بوده است. نتایج ثبات شستشویی نیز نشان داد که تمامی نمونه‌های دندانه داده شده در برابر شستشو از ثبات خوبی (4 تا 5-4) برخوردار بوده‌اند.

https://www.jtst.ir/article_240800_f0f01291f695c136cb53256ca59d230f.pdf